Yareqa neft yatağının hidrogeokimya sistemində civənin mənbələri və miqrasiyası
Bakulina L.P., Dovjikova Y.G.
Dövlət Texniki Universiteti, Respublika Komi, Rusiya, 169300, Uxta, Pervomay küç., 13: luda5200@bk.ru, dovzh57@yandex.ru
DOI: 10.35714/ggistrat20260100024
Xülasə. Böyük Yareqa neft yatağı Timan-Peçora vilayətində (Komi Respublikası) ən qədim yataqlardan
biridir.
Həmin yatağın nefti çox qatı və yüksək özlülüklü olduğu üçün onun ənənəvi üsullarla hasilatı mümkün deyil.
Bu məqsədlə keçən əsrin 30-cu illərində Rusiyada tikilən neft mədəni günümüzdə də yeganə olaraq qalır.
Neft yatağının işlənməsi üçün mədən üsulu neftli təbəqənin strukturunu kifayət qədər ətraflı öyrənməyə
imkan verirdi.
Keçmişdə yataqda qaz papağının olması güman edilir. Yatağın geoloji quruluşu, böyük tektonik qırılmaların
yaxınlığında yerləşməsi, yeraltı suların və qazların geokimyəvi xüsusiyyətləri bu yatağın əmələ gəlməsində
dərinlik fluidlərinin iştirakını deməyə əsas verir.
Bu tədqiqat Yareqa mədənlərində civənin hidrokimyasının öyrənilməsinə həsr olunmuşdur. Həmin məqsədlə
yatağın yeraltı sularından 26 nümunə götürülmüşdür. Nümunələr neftli laylardan neftin çıxarılmasını
sürətləndirmək üçün istifadə olunan termik buxar emalına məruz qalmayan ərazilərdə toplanmışdır.
Bütün nümunələrdə müxtəlif konsentrasiyalarda civə aşkar edilmişdir. Nəticədə, yatağın yerləşdiyi
rayonda civə səviyyəsinin normadan kənara çıxmasının mümkün səbəbləri və onun mənbələri müəyyən
olunmuşdur. Yareqa neft yatağında qrunt sularında civənin geokimyəvi anomaliyaları oxşar geoloji
şəraitdə yeni neft və qaz yataqlarının mövcudluğundan xəbər verir. Bundan əlavə, Yareqa yatağı və
Uxta rayonunda aparılan tədqiqatların ekoloji aspekti mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Yareqa fəhlə
qəsəbəsində 6000, Uxta rayonunda isə təxminən 100.000 nəfər yaşayır. Bu insanlar üçün yeraltı
suların keyfiyyəti böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Açar sözlər: Timan-Peçora neft və qaz vilayəti, Yareqa yatağı, ağır neft, neft mədəni, yeraltı sular, civə, tektonik dərinlik
qırılmaları, filtrasiya
ƏDABİYYƏT
Кремс А.Я., Вассерман Б.Я., Матвиевская Н.Д. Условия формирования и закономерности размещения залежей нефти и газа. Недра, Москва, 1974, 333 с.
Матусевич В.М., Прокопьева Р.Г. Ртуть в подземных водах Западно-Сибирского нефтегазоносного бассейна. Нефть и газ, № 9, 1976, с. 3-7.
Минова Н.П., Бакулина Л.П. Ртуть в подземных водах Ярегского нефтяного месторождения. Материалы научно-технической конференции, Ухта, 2005, с. 100-102.
Нефтегазоносность и геолого-геофизическая изученность Тимано-Печорской провинции: история, современность, перспективы, Ухта, УГТУ, 1999. 1062 с.
Озерова Н.А. Ртутная дегазация Земли: геолого-экологические следствия. Ртуть в биосфере: эколого-геохимические аспекты. Материалы Международного симпозиума (Москва, 7-9 сентября 2010 г.). Москва, ГЕОХИ РАН, 2010, с. 24-32.
Schenk Ch.J. Chapter 18: Geology and petroleum potential of the Timan-Pechora Basin Province, Russia. Geological Society, London, Memoirs, Vol. 35, No. 1, 2011, pp. 283-294, https://doi.org/10.1144/M35.18.